La NASKa Fasko

Volumo 12
Jaro 2000
Numero 5
3 Julio 2000

Enhavo
  • Cxinaj Noveloj





Cxinaj Noveloj

Unue cxinoj havis legendojn. Tiuj legendoj estis historietoj miksitaj kun mitologiaj elementoj. Du mil jarojn antauxe, oni notis anekdotojn kaj onidirojn. En la historiaj verkoj oni legas interesajn epizodojn pri herooj. Poste kun la enkonduko de Budhismo, oni verkis fantaziajn rakontojn, kiuj prunteprenis intrigojn el Budhisma literaturo. De la 7-a gxis la 10-a jarcento cxinaj noveloj farigxis pli maturaj. La intrigoj estis pli malsimplaj kaj la personeco kaj mensostato de herooj estis vivsimile priskribitaj. Tiaj noveloj havis grandan influon al la evoluo de novelverkado en la postaj jarcentoj. La herooj estas intelektuloj, korteganoj, aristokratoj, generaloj, belulinoj ktp, sed malofte cxiutagaj homoj. En la sekvaj jarcentoj verkistoj komencis turni sian atenton al cxiutaga vivo kaj ordinaraj homoj. Samtempe, novelistoj ekuzis la cxiutagan lingvon, anstataux la klasikan lingvon kiu nur vivis sur papero kaj kiun neniu uzis busxe.

Nur post la 14-a jarcento novelverkado kulminis. Unu el la elstaraj novelistoj estis Feng Menglong. Liaj 120 noveloj en tri volumoj estis egale amataj de bone edukitaj kaj needukitaj homoj. Post li Ling Mengchu produktis 80 novelojn inkluditajn en du volumoj. Oni povas diri, ke post ili cxiuj verkistoj pli-malpli imitadis ilin. (Lu Xun 1881 - 1936, kompreneble, revoluciigis novelverkadon, sed oni rigardas liajn novelojn kiel modernajn, sed ne kiel antikvajn).

Pri la temoj de antikvaj cinaj noveloj, iuj noveloj prikantis konstantan amikecon, fidelan amon kaj senton de justeco, iuj kondamnis sendankemulojn, koruptajn regantojn kaj hipokritajn personojn. Sed plej rimarkindaj estas tiuj noveloj, kiuj lauxdas virinojn, kiuj laux feuxdisma moralo estas ne "cxastaj". El tiuj noveloj oni vidis burgxonon de demokratio. Tion ilustras jena skizo de unu el tiaj rakontoj:

En milita hxaoso iu knabino fugxis de sia hejmloko kaj malfelicxe falis en manon de fiulo, kiu vendis sxin al bordelo. Sxi tamen cxiam deziris havi veran amon kaj eligxi de la mizero. Pro sxia rara belo multaj altrankuloj vizitadis sxin kaj invitadis sxin al festado, sed de ili sxi ne trovis sinceron. Malricxa vendanto de oleo hazarde vidis sxin kaj ekamis sxin. Li akumulis argxenton kaj per tio li provis pasxigi nokton kun sxi. Tiunokte la knabino revenis malfrue kaj ebrie. Sxi estis tiel ebrie, ke sxi tuj ekdormis ektusxante la kapkusenon. Apud sxi la oleovendanto kusxigis, sed li ne kuragxis tusxi sxin. Meznokte sxi vomis. Li sternis sian manikon kaj lasis sxin vomi sur gxin. Tiel li akompanis sxin tra la nokto. Sekvan matenon sxi rekonis la oleovendanton kaj rememoris pri tio, kio okazis nokte. Sxi tre bedauxris, sed la junulo humile diris, ke li jam suficxe kontentas pro tio ke li havis sxancon esti cxe la plej cxarma virino en la mondo. Iun tagon post iom da tempo la knabino ofendis iujn fi-ulojn kaj pro tio sxi suferis malvarmon kaj malsaton. Gxuste tiam la oleovendanto preterpasis la lokon, kie sxi estis lasita senatentite. Li tuj helpis sxin stari kaj portis sxin hejmen. Ektusxita, sxi jxuris, ke sxi edzinigxos al neniu krom li. Paginte al la bordelposedanto sumon de argxento kiun sxi kasxe akumulis sxi gajnis liberon. Finfine sxi kaj la oleovendanto farigxis dumviva felicxa paro.

WEN Jingen
Cxinio

Por pli da noveloj legu Noveloj el Antikva Cxinio eldonita de Cxina Esperanto-Eldonejo. Kontaktu:
Cxina Esperanto-Eldonejo
24 Baiwanzhuang Lu, Beijing 100037
Telefono: 86-(0)10-68326644-2460
Retposxta adreso: cel@china-report.com





Kopirajtoj cxe la auxtoroj---------------------------Pagxo de Tim Westover